«Πλατεία Μπουτάρη στη Θεσσαλονίκη; Μια απόφαση που πληγώνει τη μνήμη»

Της Βάσως Τσάμη

Η Θεσσαλονίκη βρίσκεται μπροστά σε μια επιλογή που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας δημοτικής απόφασης. 

Η ονοματοδοσία δημόσιου χώρου με το όνομα του πρώην δημάρχου Γιάννη Μπουτάρη δεν είναι απλώς μια τιμητική χειρονομία· είναι μια βαθιά πολιτική πράξη με βαρύ ιστορικό συμβολισμό. Και για χιλιάδες Ποντίους, Μικρασιάτες, Μακεδόνες και απογόνους προσφύγων, η επιλογή αυτή δεν βιώνεται ως τιμή προς την πόλη αλλά ως προσβολή της ιστορικής της μνήμης.

Η Θεσσαλονίκη δεν είναι μια ουδέτερη γεωγραφική ενότητα. Είναι η πόλη του ξεριζωμού. Είναι η πόλη που αγκάλιασε τους επιζώντες των διωγμών, των σφαγών και της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής. Στις συνοικίες της εγκαταστάθηκαν άνθρωποι που έχασαν πατρίδες, οικογένειες, περιουσίες και ζωή. Για αυτούς, η ιστορία δεν είναι πανεπιστημιακή συζήτηση ούτε δημόσιες σχέσεις. Είναι οικογενειακή μνήμη.

Και ακριβώς γι’ αυτό, δηλώσεις που εμφανίζονται ως αδιαφορία απέναντι στα εγκλήματα της εποχής του Κεμάλ δεν μπορούν να διαγράφονται εύκολα από τη συλλογική συνείδηση. Η γνωστή τοποθέτηση του Γιάννη Μπουτάρη σχετικά με τον Κεμάλ προκάλεσε βαθιά οργή και πικρία στον ποντιακό χώρο, όχι επειδή κάποιοι αναζητούσαν αφορμή σύγκρουσης, αλλά επειδή άγγιζε ένα ιστορικό τραύμα που παραμένει ανοικτό. Αργότερα ο ίδιος εξέφρασε μεταμέλεια για τη διατύπωση, όμως για πολλούς το αποτύπωμα εκείνης της στιγμής παρέμεινε βαρύ.

Το ερώτημα είναι απλό: Ποια πρόσωπα επιλέγει να τιμήσει μια πόλη;

Η δημόσια τιμή δεν αποδίδεται μόνο για διοικητικές επιδόσεις ή επικοινωνιακή εικόνα. Αποδίδεται και με κριτήριο το ηθικό και συμβολικό αποτύπωμα. Μια πόλη που κουβαλά τον Μακεδονικό Αγώνα, τον προσφυγικό ελληνισμό και τη μνήμη των γενοκτονιών οφείλει να αναρωτηθεί αν μια τέτοια επιλογή ενώνει ή διχάζει.

Κανείς δεν μπορεί να αφαιρέσει από τους υποστηρικτές του Γιάννη Μπουτάρη το δικαίωμα να αξιολογούν θετικά πτυχές της θητείας του. Όμως εξίσου κανείς δεν μπορεί να απαιτεί από τους απογόνους των θυμάτων να αποδεχθούν αδιαμαρτύρητα έναν συμβολισμό που θεωρούν ότι προσβάλλει τη μνήμη των προγόνων τους.

Η Θεσσαλονίκη χρειάζεται περισσότερες πλατείες αφιερωμένες:

• στη μνήμη του Ποντιακού Ελληνισμού,
• στους αγωνιστές του Μακεδονικού Αγώνα,
• στους πρόσφυγες που ξαναέχτισαν την πόλη από το μηδέν,
• στους αφανείς ανθρώπους που κράτησαν ζωντανή την ελληνική ταυτότητα της Μακεδονίας.

Οι πόλεις εκπαιδεύουν μέσα από τα σύμβολά τους. Τα ονόματα των δρόμων και των πλατειών δεν είναι ουδέτερες επιγραφές. Είναι δημόσια μαθήματα ιστορίας.

Και στη Θεσσαλονίκη, η ιστορία έχει ακόμα μνήμη. Και η μνήμη απαιτεί σεβασμό.

pellain.com