26 Οκτωβρίου 1912: Η νικηφόρα προέλαση του Ελληνικού Στρατού, οι κρίσιμες διαπραγματεύσεις με τον Χασάν Ταχσίν Πασά και η υπογραφή του ιστορικού πρωτοκόλλου παράδοσης.
Η 26η Οκτωβρίου 1912 αποτελεί ημερομηνία-ορόσημο για τον ελληνισμό. Ανήμερα της εορτής του Αγίου Δημητρίου, η Θεσσαλονίκη απελευθερώθηκε από την οθωμανική κυριαρχία, ύστερα από σχεδόν πέντε αιώνες.
Η μεγάλη αυτή εθνική επιτυχία υπήρξε αποτέλεσμα μιας σειράς νικηφόρων στρατιωτικών επιχειρήσεων, αποφασιστικών πολιτικών επιλογών και κρίσιμων διπλωματικών διαπραγματεύσεων, στις οποίες ιδιαίτερη συμβολή είχε ο τότε λοχαγός Ιωάννης Μεταξάς.
19–20 Οκτωβρίου: Η Μάχη των Γιαννιτσών ανοίγει τον δρόμο
Η καθοριστική καμπή σημειώθηκε στη Μάχη των Γιαννιτσών, στις 19 και 20 Οκτωβρίου 1912.
Ο Ελληνικός Στρατός, υπό τον διάδοχο Κωνσταντίνο, αντιμετώπισε ισχυρές οθωμανικές δυνάμεις που είχαν οργανώσει την άμυνά τους στην περιοχή των Γιαννιτσών.
Έπειτα από σκληρές συγκρούσεις, οι ελληνικές δυνάμεις επικράτησαν, αναγκάζοντας τους Οθωμανούς να υποχωρήσουν προς τη Θεσσαλονίκη.
Η νίκη στα Γιαννιτσά αποδείχθηκε καθοριστική. Ο δρόμος προς τη μακεδονική πρωτεύουσα ήταν πλέον ανοιχτός και η απελευθέρωσή της βρισκόταν πολύ κοντά.
21–25 Οκτωβρίου: Η προέλαση και η αγωνία για τη Θεσσαλονίκη
Μετά τη νίκη, ο Ελληνικός Στρατός συνέχισε την προέλασή του προς τη Θεσσαλονίκη, ενώ η υποχώρηση των οθωμανικών δυνάμεων περιόριζε συνεχώς τις δυνατότητες αντίστασής τους.
Ο χρόνος είχε αποκτήσει τεράστια σημασία. Βουλγαρικές στρατιωτικές δυνάμεις προχωρούσαν επίσης προς την πόλη, δημιουργώντας έναν πραγματικό αγώνα δρόμου για την κατάληψή της.
Ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος επέμενε στην ανάγκη ταχείας προέλασης, αντιλαμβανόμενος τη στρατηγική και πολιτική σημασία της Θεσσαλονίκης.
Στις 25 Οκτωβρίου άρχισαν οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με τον Οθωμανό διοικητή Χασάν Ταχσίν Πασά. Οι αρχικοί όροι που πρότεινε η οθωμανική πλευρά δεν έγιναν αποδεκτοί από τον Κωνσταντίνο, ο οποίος απαίτησε την παράδοση του στρατού και του οπλισμού του.
26 Οκτωβρίου: Ο Ιωάννης Μεταξάς στις ιστορικές διαπραγματεύσεις
Καθώς οι ελληνικές δυνάμεις ολοκλήρωναν την περικύκλωση των οθωμανικών θέσεων, ο Χασάν Ταχσίν Πασάς αποδέχθηκε την παράδοση.
Ο διάδοχος Κωνσταντίνος ανέθεσε στους επιτελείς του, αντισυνταγματάρχη Βίκτωρα Δούσμανη και λοχαγό Ιωάννη Μεταξά, να μεταβούν στη Θεσσαλονίκη και να διαπραγματευθούν τις τελικές λεπτομέρειες.
Οι δύο αξιωματικοί συναντήθηκαν με τον Οθωμανό διοικητή και συμμετείχαν στη σύνταξη του πρωτοκόλλου παράδοσης, το οποίο υπογράφηκε αργά το βράδυ της 26ης Οκτωβρίου.
Η συμβολή του Ιωάννη Μεταξά υπήρξε ουσιαστική και ιστορικά τεκμηριωμένη. Ως εκπρόσωπος του ελληνικού Γενικού Στρατηγείου συμμετείχε στις τελικές συνομιλίες και υπέγραψε, μαζί με τον Βίκτωρα Δούσμανη και τον Χασάν Ταχσίν Πασά, το έγγραφο που επισφράγισε την παράδοση της Θεσσαλονίκης.
Το πρωτόκολλο συντάχθηκε στη γαλλική γλώσσα και προέβλεπε την παράδοση της πόλης στον Ελληνικό Στρατό, τον αφοπλισμό των οθωμανικών δυνάμεων και ειδικές ρυθμίσεις για τους αξιωματικούς τους.
Συνολικά παραδόθηκαν περίπου 25.000 Οθωμανοί στρατιώτες και 1.000 αξιωματικοί, μαζί με σημαντικές ποσότητες πολεμικού υλικού.
27–29 Οκτωβρίου: Η ελληνική σημαία στη Θεσσαλονίκη
Στις 27 Οκτωβρίου ακολούθησαν οι συμπληρωματικές διαδικασίες παράδοσης και η είσοδος ελληνικών στρατιωτικών τμημάτων στην πόλη.
Στις 29 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε η επίσημη είσοδος του βασιλιά Γεωργίου Α΄ και του διαδόχου Κωνσταντίνου, μέσα σε κλίμα ενθουσιασμού.
Η Θεσσαλονίκη είχε πλέον περάσει στον ελληνικό έλεγχο, σε μια εξέλιξη που καθόρισε την πορεία της Μακεδονίας και της νεότερης Ελλάδας.
114 χρόνια από μια ιστορική δικαίωση
Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης ήταν αποτέλεσμα της ανδρείας των Ελλήνων στρατιωτών, της στρατηγικής ηγεσίας, της πολιτικής αποφασιστικότητας και της αποτελεσματικής ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων.
Από τους μαχητές των Γιαννιτσών έως τους αξιωματικούς που υπέγραψαν την παράδοση, κάθε συμβολή είχε τη δική της ιστορική σημασία.
Ανάμεσα στα πρόσωπα εκείνων των ημερών ξεχωρίζει και ο Ιωάννης Μεταξάς, όχι για τη μεταγενέστερη πολιτική του διαδρομή, αλλά για τον συγκεκριμένο και τεκμηριωμένο ρόλο του στις συνομιλίες που επισφράγισαν την απελευθέρωση.
Σήμερα, 114 χρόνια μετά, η Θεσσαλονίκη τιμά εκείνους που αγωνίστηκαν για την ελευθερία της.
newsroom
Δημοσίευση σχολίου