Νέα σοβαρά ερωτήματα για τους χειρισμούς της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής προκαλεί η αποκάλυψη ότι η Γαλλία απέστειλε επίσημη ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία, σχετικά με τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Η υπόθεση αφορά το στρατηγικής σημασίας έργο Great Sea Interconnector (GSI) και τις έρευνες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή της Κάσου και της Καρπάθου.
Παρότι οι σχετικές άδειες εκδόθηκαν από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές, η Άγκυρα επιχείρησε να αμφισβητήσει την ελληνική αρμοδιότητα, εκδίδοντας δική της αντι-NAVTEX και προβάλλοντας αξιώσεις επί της υφαλοκρηπίδας.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία μετά την αποστολή της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης προς την τουρκική κυβέρνηση.
Ενημέρωση ή έμμεση αναγνώριση ρόλου στην Τουρκία;
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η γαλλική ενέργεια είχε αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν συνιστά αίτημα αδειοδότησης ούτε αναγνώριση τουρκικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: Γιατί κρίθηκε αναγκαία η επίσημη διπλωματική ενημέρωση της Άγκυρας για εργασίες που έχουν αδειοδοτηθεί από την Ελλάδα και την Κύπρο;
Ακόμη και αν η διακοίνωση δεν παράγει έννομα αποτελέσματα, υπάρχει ο κίνδυνος η Τουρκία να επιχειρήσει να αξιοποιήσει πολιτικά την ενημέρωση, παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως αναγκαίο συνομιλητή για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές όπου προβάλλει διεκδικήσεις.
Αυτό ακριβώς τροφοδοτεί τις ανησυχίες για μια σταδιακή, άτυπη διαδικασία συνδιαχείρισης, χωρίς να έχει προηγηθεί οποιαδήποτε επίσημη συμφωνία.
Ο κίνδυνος δημιουργίας προηγουμένου
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη συγκεκριμένη ηλεκτρική διασύνδεση.
Εάν κάθε σημαντικό έργο στην Ανατολική Μεσόγειο συνοδεύεται από διπλωματικές συνεννοήσεις με την Τουρκία, παρά τις αντιρρήσεις της Ελλάδας για τις τουρκικές διεκδικήσεις, δημιουργείται ο κίνδυνος να παγιωθεί μια πρακτική στην οποία η Άγκυρα θα εμφανίζεται ως παράγοντας που πρέπει προηγουμένως να ενημερώνεται ή να καθησυχάζεται.
Το πολιτικό «γκριζάρισμα» δεν προϋποθέτει πάντοτε μια επίσημη συμφωνία. Μπορεί να καλλιεργηθεί και μέσα από επαναλαμβανόμενες πρακτικές που δημιουργούν την εντύπωση αμφισβητούμενων αρμοδιοτήτων.
Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη γαλλική διακοίνωση αποδεικνύει παραχώρηση ελληνικών δικαιωμάτων. Το πλήρες περιεχόμενό της δεν έχει δημοσιοποιηθεί, επομένως τέτοιο συμπέρασμα δεν μπορεί σήμερα να τεκμηριωθεί.
Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει σαφείς απαντήσεις
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει την πολιτική ευθύνη να εξηγήσει με σαφήνεια τι ακριβώς προηγήθηκε της γαλλικής πρωτοβουλίας.
Γνώριζε η Αθήνα το πλήρες περιεχόμενο της διακοίνωσης; Υπήρξε προηγούμενη συνεννόηση με το Παρίσι; Περιλαμβάνονται συγκεκριμένες συντεταγμένες των ερευνών; Και κυρίως, ποιες εγγυήσεις υπάρχουν ότι η Τουρκία δεν θα αξιοποιήσει την ενέργεια για να ενισχύσει τις διεκδικήσεις της;
Οι κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ότι δεν ζητήθηκε άδεια από την Άγκυρα αποτελούν σημαντική διευκρίνιση, αλλά δεν αρκούν από μόνες τους για να απαντήσουν σε όλα τα πολιτικά ερωτήματα.
Η προστασία των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων απαιτεί διαφάνεια, σταθερή διπλωματική στάση και αποφυγή πρακτικών που μπορούν να παρερμηνευθούν ως αποδοχή τουρκικού ρόλου σε περιοχές ελληνικής αρμοδιότητας.
Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος δεν μπορούν να μετατραπούν σε πεδίο άτυπων διευθετήσεων, όπου η πραγματική διάσταση των συμφωνιών και των διπλωματικών ενεργειών παραμένει άγνωστη στους Έλληνες πολίτες.
Η κυβέρνηση οφείλει να ενημερώσει υπεύθυνα την κοινή γνώμη. Διότι στην εξωτερική πολιτική δεν αρκεί να διαβεβαιώνεις ότι δεν παραχώρησες δικαιώματα. Πρέπει και να αποτρέπεις τη δημιουργία τετελεσμένων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους.
NEWSROOM
Δημοσίευση σχολίου