Η διχόνοια Μόσχας–Φαναρίου ως υβριδική γεωπολιτική αστάθεια εις βάρος των λαών.

Γράφει ο 

Καθ. Αλέξιος Π. Παναγόπουλος
Ακαδημαϊκός.

Η συνεχιζόμενη και θεσμικά παγιωμένη διχόνοια μεταξύ του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Πατριαρχείου Μόσχας δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά εκκλησιολογικό ή νομοκανονικό ζήτημα. Έχει εξελιχθεί σε παράγοντα διεθνούς γεωπολιτικής αστάθειας, με άμεσες επιπτώσεις στη πολιτιστική και θρησκευτική διπλωματία, στη διαχείριση ταυτοτήτων και στη διαμόρφωση σφαιρών επιρροής στον ευρύτερο διαβαλκανικό και ευρασιατικό χώρο, αλλά και στην σύγχρονη Ωκεανία Όργουελ.

Η Ορθοδοξία, ως υπερεθνικό πνευματικό και πολιτισμικό σύστημα με ιστορική ανθεκτικότητα έναντι της εκκοσμίκευσης και της ιδεολογικής ομογενοποίησης, λειτουργούσε επί αιώνες ως αντίβαρο σε καθολικά ή παγκοσμιοποιητικά πρότυπα εξουσίας. Η σημερινή της εσωτερική διάσπαση, ωστόσο, αποδυναμώνει αντικειμενικά αυτή τη λειτουργία και την καθιστά ευάλωτη σε εξωτερικές παρεμβάσεις και εργαλειοποίηση.

Σε όρους διεθνών σχέσεων, η πολιτιστική και θρησκευτική διχόνοια παράγει «γεωστρατηγικό κενό ενότητας», το οποίο δύναται να έχει σχεδιαστεί και καλυφθεί από κέντρα εξουσίας, διακρατικούς και υπερεθνικούς δρώντες, μέσω μηχανισμών ήπιας ισχύος (soft power), των υβριδικών επιρροών, της βιοπολιτικής και της γεωπολιτισμικής μηχανικής.

Χωρίς να διατυπώνονται ισχυρισμοί περί αποδεδειγμένης ή συντονισμένης δράσης μυστικών υπηρεσιών ή κλειστών δικτύων επιρροής, είναι αναλυτικά θεμιτό να επισημανθεί ότι η αποδυνάμωση της Ορθόδοξης συνοχής και πνευματικοτητας εξυπηρετεί, αντικειμενικά, συμφέροντα τα οποία επιδιώκουν έναν διεθνή πολιτισμικά και θρησκευτικά απονευρωμένο διεθνή πρώην συμπαγή χώρο.

Η ταπείνωση της Ορθοδοξίας σήμερα ίσως δεν συντελείται δια της διώξεως, αλλά δια της εσωτερικής διχόνοιας, σύγχυσης και αποσύνθεσης. Πρόκειται για γνωστή γεωστρατηγική της αποδόμησης των θεσμών, κατά την οποία η σύγκρουση μεταφέρεται στο εσωτερικό του ίδιου του σώματος, καθιστώντας περιττή κάθε εξωτερική καταστολή. 

Το αποτέλεσμα της διχόνοιας είναι η απώλεια της ενιαίας φωνής, σε κρίσιμα παγκόσμια ζητήματα για το πόλεμο και την ειρήνη, τη βιοπολιτική, τεχνοκρατική διακυβέρνηση, τα μετα-ανθρωπιστικά πρότυπα εξουσίας.

Στο θρησκευτικό επίπεδο, η πατερική γραμματεία προσφέρει ένα ερμηνευτικό πλαίσιο εξαιρετικά επίκαιρο για την κατανόηση αυτών των διεθνών εξελίξεων. Η επαναλαμβανόμενη πατερική γραμματεία ως προειδοποίηση ότι η απουσία της αγάπης, της διακρίσεως και της εκκλησιαστικής οικονομίας, οδηγεί σε φαρισαιϊκή πνευματική τύφλωση, κι αποκτά σήμερα γεωπολιτική διάσταση. 

Η Εκκλησία, όταν χάνει την ενότητά της, καθίσταται ανίκανη να διακρίνει μεταξύ αληθινής ειρήνης και επιβαλλόμενης σταθερότητας.

Υπό αυτή την οπτική, η μεθοδευμένη ανάδυση ενός παγκόσμιου αφηγήματος «ειρήνης», με κεντρικό πρόσωπο έναν διεθνώς αποδεκτό ειρηνευτή ή ηγετικό διαμεσολαβητή, δεν μπορεί να ιδωθεί ως ουδέτερη εξέλιξη. 

Η Ορθόδοξη γραμματεία αντιμετωπίζει με βαθιά επιφύλαξη κάθε ειρήνη που δεν εδράζεται στην αλήθεια της πίστης και την ελευθερία του προσώπου, αλλά επιβάλλεται ως τεχνοκρατική διαχειριστική λύση, σε διεθνείς κρίσεις που έχουν προηγουμένως ενταθεί ή γεωπολιτικά κατασκευαστεί.

Στην πατερική γραμματεία καί εσχατολογική σκέψη, η ψευδο-ειρήνη συναποτελεί σταθερό μοτίβο πνευματικής εξαπάτησης: μια κατάσταση όπου η απουσία παραδοσιακού πολέμου, συγχέεται με τη σωτηρία, και η δήθεν παγκόσμια διακυβέρνηση με τη λύτρωση. 

Υπό αυτή την έννοια, η σημερινή διχόνοια εντός της Ορθοδοξίας δύναται να λειτουργήσει ως προπαρασκευαστικό έδαφος για την αποδοχή τέτοιων μελλοντικών σχημάτων, όχι δια της βίας, αλλά δια της κόπωσης, της διχόνοιας, της παρερμηνείας και της σύγχυσης.

Συμπερασματικά, η σύγκρουση Μόσχας και Φαναρίου δεν αποτελεί περιφερειακή εκκλησιαστική διαφωνία, αλλά ένα κρίσιμο διεθνές κόμβο, όπου τέμνονται θρησκεία, θεολογία, γεωπολιτική και παγκόσμια διακυβέρνηση. 

Η υπέρβασή της δεν μπορεί να προκύψει από μία εξωτερική διαμεσολάβηση ισχύος, ούτε από διεθνείς πιέσεις «σταθερότητας», αλλά μόνο από επιστροφή στην πατερική εκκλησιολογία της ενότητας, της οικονομίας και της αλήθειας της ορθής πίστεως.

Εάν η Ορθοδοξία δεν ανακτήσει τη συνείδηση της ενότητάς της, κινδυνεύει να μετατραπεί από διεθνές ιστορικό υποκείμενο, σε παθητικό αντικείμενο ενός παγκόσμιου αφηγήματος ειρήνης, το οποίο, κατά την πατερική ερμηνευτική παράδοση, δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκην με τη σωτηριολογία ή σωτηρία. 

Η ανάδυση ενός παγκόσμιου δήθεν ηγέτη ως ειρηνοποιού, θα φέρει στα πόδια του, ως υποτελείς, πατριάρχες και αρχιεπισκόπους, που θα έχουν διχαστεί μεταξύ τους και θα έχουν χάσει την εν Χριστώ αγάπη. Ο αντί-χριστος πιθανόν να θελήσει να τους πάρει μαζί του ως δήθεν ειρηνευτής, και κάποιοι απ' αυτούς να τον δοξάσουν συμπαρευρισκόμενοι στην ενθρόνισή του στο νέο ναό Σολομώντα.

Οι θεωρίες soft power, religious diplomacy και hybrid influence, βρίσκουν εδώ την άμεση εφαρμογή τους. Κάτι που αλλοιώνει των παραδοσιακό ιστό του Ορθοδόξου Γένους και το οδηγεί πνευματικά δέσμιο, κάτι που προφητικά προσπάθησε να εμποδίσει ήδη από τότε ο Άμισθος Ιωάννης Καποδίστριας και για αυτό δολοφονήθηκε επειδή γνώριζε το τι σχεδίαζαν να γίνει στο μέλλον με το Ανατολικό Ζήτημα. Μία υποτέλεια ψυχική και πνευματική ενώπιον των διεθνών γεωπολιτικών και γεωστρατηγικών εξελίξεων, που καθιστούν τους Ορθόδοξους λαούς απογοητευμένους και προδομένους, ενόσω η αγάπη των πολλών ψυγήσεται. Μια διεθνή κατάσταση που θα ευνοεί αντίχριστες δυνάμεις και αντίχριστα όργανα να διαιρούν και να βασιλεύουν, εάν δεν ΑΦΥΠΝΙΣΤΟΥΝ μικροί και μεγάλοι για την ειρήνη των λαών, που γίνονται θύματα τραπεζιτών και πλουτοκρατών.

Για περισσότερα πρβλ. ενδεικτικά βιβλία του συγγραφέα: Εσχατολογικά (1994), Αρμαγεδδών (1997), Η Αλήθεια των Προφητειών (1998), 7500 έτη από Αδάμ (2001), Εσχατολογικές διαστάσεις παιδαγωγίας Ιώ. Χρυσοστόμου (2007), Ηθική Εσχατολογία Προφητολογία (2010), Κοσμάς Φλαμιάτος και Παπουλάκος (2009),

Ευρωπαϊκοί θεσμοί (2024),

Βιοπολιτική και Βιοηθική (2025).

Με εκτίμηση 

Καθ. Αλέξιος Π. Παναγόπουλος
Ακαδημαϊκός.
PhD Νομικών & Πολιτικών Επιστημών
PhD Βιοηθικής
PhD Θεολογίας
Post-Doc Studies (Νομικών, Βιοηθικής, Θεολογίας).
Dr. Habil. του Δικαίου – Διπλωματούχος Υφηγητής.
Πτυχιούχος Ιστορίας/Φιλολογίας, Θεολογίας και Νομικής (δικηγόρος).
Καθηγητής Νομικής FPSP.  Ακαδημαϊκός τριών Ξένων Ακαδημιών τών Επιστημών:
– EASA (Ευρώπης)
– MCA (Μόσχας των επτά Σλαβικών Κρατών)
– IEAI (Ινδίας) και Συγγραφέας.