.png)
Του Θεόδωρου Χαρανίδη
Αρθρογράφος μέλος της ΕΔΗΠΗΤ
Το αγροτικό κίνημα στην Ελλάδα δεν είναι ούτε συγκυριακό ούτε «επικοινωνιακό». Είναι βαθιά πολιτικό, κοινωνικό και υπαρξιακό. Εκφράζει τη διαρκή αγωνία του ανθρώπου της υπαίθρου για επιβίωση, αξιοπρέπεια και προοπτική. Και αν κάτι αποδεικνύει η ιστορική του διαδρομή από το 1974 μέχρι σήμερα, είναι ότι ο πρωτογενής τομέας της χώρας αφέθηκε διαχρονικά χωρίς εθνικό σχέδιο, χωρίς συνέχεια και χωρίς στρατηγική.
Πριν ακόμη από τη Μεταπολίτευση, κατά την εξαετία της διακυβέρνησης του Γεώργιου Παπαδόπουλου, εφαρμόστηκε –ανεξαρτήτως πολιτικής κρίσης της περιόδου– μια συγκροτημένη αγροτική πολιτική. Χαριστικά δάνεια, ουσιαστική πρόσβαση στα μέσα καλλιέργειας, διανομή γης σε ακτήμονες, παραχώρηση οικοπέδων και κλήρων: μια οργανωμένη παρέμβαση με στόχο τη συγκράτηση της υπαίθρου και την παραγωγική αυτάρκεια. Ήταν, αντικειμενικά, μια μεγάλη ευκαιρία για τον αγροτικό κόσμο.
Μετά το 1974, όμως, αυτή η συνέχεια χάθηκε. Η Μεταπολίτευση, ενώ αποκατέστησε τη δημοκρατία, δεν συνοδεύτηκε από μια εθνική αγροτική στρατηγική. Οι κυβερνήσεις που ακολούθησαν, ανεξαρτήτως ιδεολογικού προσήμου, αντιμετώπισαν τον αγρότη ως πρόβλημα προς προσωρινή διαχείριση και όχι ως πυλώνα ανάπτυξης. Οι παρεμβάσεις ήταν αποσπασματικές, ευκαιριακές, συνήθως υπό την πίεση μπλόκων και κινητοποιήσεων. Πρόχειρα «μπαλώματα», επιδοτήσεις χωρίς σχέδιο, υποσχέσεις χωρίς συνέχεια.
Παράλληλα, δεν οικοδομήθηκε ποτέ σοβαρά ο μεταποιητικός και ο εξαγωγικός τομέας πάνω στον πρωτογενή. Η Ελλάδα έμεινε εγκλωβισμένη στη λογική της πρώτης ύλης, χωρίς προστιθέμενη αξία, χωρίς προστασία της εγχώριας παραγωγής, χωρίς ασπίδα απέναντι στις διεθνείς αγορές. Όλα αφέθηκαν έρμαια των εισαγωγών, των μεσαζόντων και των συμφερόντων.
Χαρακτηριστικό και πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η άκριτη αποδοχή της συμφωνίας Ευρωπαϊκή Ένωση – Mercosur με χώρες της Λατινικής Αμερικής. Μια συμφωνία που εξυπηρετεί πρωτίστως τις ανάγκες των βιομηχανικών οικονομιών του ευρωπαϊκού Βορρά –και ειδικά της Γερμανίας– ανοίγοντας αγορές για τα βιομηχανικά τους προϊόντα. Για την Ελλάδα, όμως, η συμφωνία αυτή δεν φέρνει ανάπτυξη· ανοίγει πληγές.
Αμφιβόλου ποιότητας αγροτικά και κτηνοτροφικά προϊόντα εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά, πλήττοντας ευθέως τον Έλληνα αγρότη, τον πρωτογενή τομέα συνολικά, αλλά και τον ίδιο τον καταναλωτή. Η εγχώρια παραγωγή απαξιώνεται, οι τιμές συμπιέζονται, η ύπαιθρος οδηγείται σταδιακά σε ερημοποίηση. Και όλα αυτά χωρίς καμία σοβαρή πρόβλεψη για το τι θα ακολουθήσει τα επόμενα χρόνια.
Το αγροτικό κίνημα, λοιπόν, δεν είναι «ενοχλητικό». Είναι ο καθρέφτης μιας πολιτικής αποτυχίας δεκαετιών. Αναδεικνύει τα προβλήματα, φωνάζει για την εγκατάλειψη, ζητά το αυτονόητο: σχέδιο, οργάνωση, προστασία της παραγωγής και της υπαίθρου. Γιατί χωρίς αγρότες δεν υπάρχει ύπαιθρος, χωρίς ύπαιθρο δεν υπάρχει διατροφική ασφάλεια και χωρίς διατροφική ασφάλεια δεν υπάρχει εθνική κυριαρχία.
Αν δεν αλλάξει ριζικά η αντίληψη για τον πρωτογενή τομέα –όχι με επιδόματα ανάγκης, αλλά με μακροπρόθεσμη πολιτική– το αγροτικό κίνημα θα επιστρέφει διαρκώς. Όχι από επιλογή, αλλά από ανάγκη. Γιατί πρόκειται, τελικά, για έναν αγώνα επιβίωσης.
إرسال تعليق