Δεν είναι τυχαίο ότι κανένα μεγάλο Μέσο Μαζικής Ενημέρωσης δεν ανέδειξε το γεγονός ότι το International Hellenic Association (IHA) συνέβαλε καθοριστικά στην αλλαγή της πορείας της Ψερίμου. Η ανακαίνιση του σχολείου του νησιού δεν ήταν απλώς ένα έργο υποδομής· αποτέλεσε τον καταλύτη ώστε, μέσα σε μόλις δύο χρόνια, ο αριθμός των παιδιών να αυξηθεί από ένα σε οκτώ. Σε μια χώρα που μιλά διαρκώς για δημογραφικό πρόβλημα, μια τέτοια εξέλιξη θα έπρεπε να αποτελεί πρώτη είδηση.
Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι το IHA στήριξε έμπρακτα, μέσω δωρεάς, την ολοκλήρωση της κινηματογραφικής ταινίας «Καποδίστριας». Όχι απλώς ως πολιτιστική χορηγία, αλλά ως συμβολή στη δημόσια επαναφορά ενός προτύπου διακυβέρνησης και προσφοράς που εξακολουθεί να ενοχλεί.
Γιατί όταν η πράξη δεν παράγει εξάρτηση, δεν γίνεται είδηση.
Ο Καποδίστριας ως άβολο μέτρο σύγκρισης
Ο Ιωάννης Καποδίστριας δεν δολοφονήθηκε μόνο το 1831. Δολοφονείται συμβολικά κάθε φορά που η Ελλάδα αποδέχεται ως «φυσιολογικό» αυτό που εκείνος θεωρούσε αδιανόητο: τη συναλλαγή, την ιδιοτέλεια, την εξάρτηση.
Η σύγχρονη Ελλάδα δεν πάσχει από έλλειψη γνώσης ή ανθρώπινου δυναμικού. Πάσχει από έλλειψη μέτρου σύγκρισης. Και ο Καποδίστριας αποτελεί ακριβώς αυτό το μέτρο: ένα πρότυπο που αποκαλύπτει πόσο χαμηλά έχει τεθεί ο πήχης στον δημόσιο βίο.
Κυβέρνησε χωρίς κόμμα, χωρίς πελατειακό μηχανισμό, χωρίς προσωπικό πλουτισμό. Έθεσε το κράτος πάνω από ομάδες συμφερόντων, το καθήκον πάνω από τη δημοφιλία και το μέλλον πάνω από το πρόσκαιρο όφελος. Γι’ αυτό και δεν χωρά εύκολα στη σημερινή αφήγηση, όπου η πολιτική έχει μετατραπεί σε επάγγελμα και η ευθύνη σε επικοινωνιακό προϊόν.
Η «σιωπηλή συνέχεια» του IHA
Κι όμως, το πρότυπο αυτό δεν έχει εξαφανιστεί. Επιβιώνει εκεί όπου δεν υπάρχει θόρυβος, αλλά πράξη.
Το International Hellenic Association αποτελεί μια τέτοια σιωπηλή συνέχεια. Όχι επειδή επικαλείται ρητορικά τον Καποδίστρια, αλλά επειδή εφαρμόζει την πιο «επικίνδυνη» ιδέα του: ότι η προσφορά στον τόπο δεν χρειάζεται αντάλλαγμα.
Στα ακριτικά νησιά, εκεί όπου η Ελλάδα δοκιμάζεται στην πράξη και όχι στα λόγια, η παρουσία δεν είναι σύνθημα. Είναι ευθύνη. Όταν ένα σχολείο ανακαινίζεται και μια κοινότητα ξαναζωντανεύει, δεν πρόκειται για φιλανθρωπία. Πρόκειται για κρατική λογική χωρίς κρατισμό.
Η πρωτοβουλία Smart Islands δεν είναι άλλη μία «έξυπνη» ετικέτα. Είναι καποδιστριακή διοίκηση σε σύγχρονη μορφή: λιγότερη εικόνα, περισσότερη αντοχή· λιγότερα λόγια, περισσότερη ουσία. Ακριβώς ό,τι λείπει από τον δημόσιο βίο.
Γιατί τέτοιες πράξεις δεν προβάλλονται
Δεν είναι τυχαίο ότι τέτοιες πρωτοβουλίες σπανίως προβάλλονται. Όπως δεν ήταν τυχαίο ότι ο Καποδίστριας πολεμήθηκε όσο λίγοι στην ελληνική ιστορία. Το πρότυπό του δεν εξυπηρετεί μηχανισμούς, δεν παράγει εξαρτήσεις, δεν προσφέρει άλλοθι.
Η κινηματογραφική αναφορά στον Καποδίστρια από τον Γιάννη Σμαραγδή δεν λειτουργεί ως απλή ιστορική αναδρομή. Λειτουργεί ως καθρέφτης. Και το κρίσιμο ερώτημα που αναδύεται δεν είναι ποιος ήταν ο Καποδίστριας, αλλά γιατί σήμερα δεν αντέχουμε ανθρώπους και πράξεις που του μοιάζουν.
Ίσως γιατί μας θυμίζουν κάτι βαθιά άβολο:
ότι η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει αλλιώς,
ότι η παρακμή δεν είναι μοιραία,
και ότι η μεγαλύτερη απειλή για κάθε σύστημα δεν είναι η καταγγελία, αλλά το ζωντανό παράδειγμα.
Ο Καποδίστριας δεν δικαιώνεται με επετείους και αγάλματα.
Δικαιώνεται μόνο όταν κάποιοι επιμένουν να πράττουν χωρίς να ζητούν ανταλλάγματα.
إرسال تعليق