Η 20ή Ιουλίου 1974 αποτελεί μία από τις πιο δραματικές ημερομηνίες της σύγχρονης ιστορίας του Ελληνισμού. Τα ξημερώματα της ημέρας εκείνης, η Τουρκία εξαπέλυσε την πρώτη φάση της στρατιωτικής επιχείρησης με την κωδική ονομασία «Αττίλας Ι», εισβάλλοντας στην Κυπριακή Δημοκρατία με αεροπορικές, ναυτικές και χερσαίες δυνάμεις.
Η εισβολή πραγματοποιήθηκε μόλις πέντε ημέρες μετά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου κατά του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄. Στην Ελλάδα κυβερνούσε η στρατιωτική δικτατορία του Δημητρίου Ιωαννίδη, με τυπικό Πρόεδρο της Δημοκρατίας τον Φαίδωνα Γκιζίκη και πρωθυπουργό τον Αδαμάντιο Ανδρουτσόπουλο, ενώ στην Κύπρο είχε εγκατασταθεί το πραξικοπηματικό καθεστώς του Νίκου Σαμψών.
Η απόβαση στην Κερύνεια
Λίγο πριν από τις 5:30 το πρωί, τουρκικά αεροσκάφη άρχισαν μαζικούς βομβαρδισμούς στρατοπέδων, αεροδρομίων, θέσεων της Εθνικής Φρουράς και άλλων στρατηγικών στόχων. Την ίδια ώρα, αποβατικά σκάφη προσέγγισαν τις βόρειες ακτές της Κύπρου και πραγματοποίησαν την κύρια απόβαση στην περιοχή Πέντε Μίλι, δυτικά της Κερύνειας.
Παράλληλα, εκατοντάδες αλεξιπτωτιστές και αερομεταφερόμενες δυνάμεις ρίχθηκαν στην περιοχή της Λευκωσίας και του Αγίου Ιλαρίωνα, επιδιώκοντας να δημιουργήσουν προγεφυρώματα και να συνδεθούν με τους τουρκοκυπριακούς θύλακες.
Η ηρωική αντίσταση
Παρά τον αιφνιδιασμό, τις σοβαρές ελλείψεις σε οπλισμό, την απουσία αεροπορικής και ναυτικής υποστήριξης και τη μεγάλη αριθμητική υπεροχή της Τουρκίας, οι άνδρες της Εθνικής Φρουράς, της Ελληνικής Δύναμης Κύπρου (ΕΛΔΥΚ) και των Μοιρών Καταδρομών αντέδρασαν με εξαιρετική αποφασιστικότητα.
Σκληρές μάχες δόθηκαν:
- στην περιοχή της Κερύνειας,
- στον Άγιο Ιλαρίωνα,
- στον Πενταδάκτυλο,
- στο αεροδρόμιο Λευκωσίας,
- καθώς και γύρω από τους τουρκοκυπριακούς θύλακες.
Οι ελληνικές και κυπριακές δυνάμεις προκάλεσαν σημαντικές απώλειες στις τουρκικές μονάδες, κατέστρεψαν πολεμικό υλικό και σε αρκετές περιπτώσεις ανέκοψαν ή καθυστέρησαν την προέλασή τους. Η αντίσταση υπήρξε ιδιαίτερα σθεναρή και υποχρέωσε τις τουρκικές δυνάμεις να πολεμήσουν πολύ πιο δύσκολα από ό,τι είχαν αρχικά υπολογίσει.
Η επιχείρηση «Νίκη»
Τη νύχτα της 21ης προς 22α Ιουλίου, η Ελλάδα πραγματοποίησε την αεροπορική επιχείρηση «Νίκη», μεταφέροντας καταδρομείς από την Κρήτη στην Κύπρο με μεταγωγικά αεροσκάφη Noratlas.
Παρά το τραγικό περιστατικό της κατάρριψης του αεροσκάφους «ΝΙΚΗ-4» από φίλια αντιαεροπορικά πυρά, οι καταδρομείς που αποβιβάστηκαν συμμετείχαν αμέσως στις επιχειρήσεις και συνέβαλαν αποφασιστικά στην άμυνα του αεροδρομίου της Λευκωσίας, ενός από τα πλέον στρατηγικά σημεία της σύγκρουσης.
Η εκεχειρία της 22ας Ιουλίου
Στις 22 Ιουλίου 1974 συμφωνήθηκε κατάπαυση του πυρός υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Μέχρι εκείνη τη στιγμή, οι τουρκικές δυνάμεις είχαν καταφέρει να δημιουργήσουν μόνο ένα περιορισμένο προγεφύρωμα στη βόρεια Κύπρο και έναν σχετικά στενό διάδρομο που συνέδεε την Κερύνεια με τον τουρκοκυπριακό θύλακα της Λευκωσίας. Αφορούσε περιορισμένη έκταση που απείχε κατά πολύ από την αρχική στρατιωτική στόχευση των Τούρκων. Στο χώρο αυτό περιορίστηκαν και ο μεγαλύτερος πληθιυσμός των Τουρκοκυπρίων, αναντίστοιχα με την έκταση που καταλάμβαναν οι τουρκοκύπριοι κάτικοι του νησιού
Παρά την αιφνιδιαστική τους κίνηση με αεροπορία, ναυτικό, τεθωρακισμένα και προσωπικό, δεν είχαν επιτύχει την κατάληψη μεγάλου μέρους της Κύπρου όπως λογάριαζαν. Αντίθετα, η αποφασιστική αντίσταση των ελληνικών και κυπριακών δυνάμεων περιόρισε σημαντικά την εξέλιξη των επιχειρήσεων κατά την πρώτη φάση της εισβολής και προκάλεσε σοβαρές απώλειες στον εισβολέα.
Μια μάχη που ανέδειξε την αυτοθυσία των υπερασπιστών
Ο «Αττίλας Ι» ανέδειξε το υψηλό φρόνημα και την αυταπάρνηση των υπερασπιστών της Κύπρου. Παρά τον αιφνιδιασμό, την έλλειψη συντονισμού και την απουσία άμεσης αεροπορικής και ναυτικής υποστήριξης, οι Έλληνες και οι Κύπριοι στρατιώτες αντιστάθηκαν με γενναιότητα απέναντι σε έναν αριθμητικά και υλικά υπέρτερο αντίπαλο.
Η εκεχειρία της 22ας Ιουλίου βρήκε τις τουρκικές δυνάμεις να έχουν εξασφαλίσει μόνο ένα περιορισμένο έδαφος γύρω από την Κερύνεια και τη σύνδεσή του με τη Λευκωσία. Ωστόσο, η κατάπαυση του πυρός δεν τηρήθηκε ουσιαστικά, καθώς η Τουρκία συνέχισε μετά την έλευση του Καραμανλή στην Ελλάδα και την αλλαγή εξουσίας, να ενισχύει τις δυνάμεις της με προσωπικό, άρματα μάχης και βαρύ οπλισμό, προετοιμάζοντας τη δεύτερη φάση της εισβολής, τον «Αττίλα ΙΙ», που ξεκίνησε στις 14 Αυγούστου 1974 και οδήγησε στην κατάληψη περίπου του 37% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η μνήμη των αξιωματικών, υπαξιωματικών και οπλιτών της Εθνικής Φρουράς, της ΕΛΔΥΚ και των Καταδρομών που πολέμησαν τον Ιούλιο του 1974 παραμένει ζωντανή ως διαχρονικό σύμβολο θάρρους, αυταπάρνησης και προσφοράς προς την πατρίδα.
Θεόδωρος Χαρανίδης
Δημοσίευση σχολίου