Χιλιάδες Σέρβοι αποχαιρέτησαν τον πρώην στρατιωτικό ηγέτη των Σερβοβόσνιων – Παρόντες υπουργοί, στρατιωτικές τιμές και ο Πατριάρχης Πορφύριος – Νέα ένταση στις σχέσεις Σερβίας και Βρυξελλών
Σε ένα από τα μεγαλύτερα δημόσια προσκυνήματα που έχουν πραγματοποιηθεί στη Σερβία τις τελευταίες δεκαετίες εξελίχθηκε σήμερα, 7 Σεπτεμβρίου 2026, η κηδεία του Ράτκο Μλάντιτς στο Βελιγράδι.
Χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν από νωρίς έξω από τον ορθόδοξο ναό του Αγίου Λουκά, κρατώντας σερβικές σημαίες και φωτογραφίες του πρώην αρχηγού του στρατού των Σερβοβόσνιων. Στη συνέχεια, η σορός του μεταφέρθηκε μέσα από δρόμους γεμάτους κόσμο, με συγκεντρωμένους να φωνάζουν το όνομά του. Το Reuters χαρακτηρίζει την τελετή μία από τις μεγαλύτερες δημόσιες κηδείες στη Σερβία μετά την πτώση του κομμουνισμού.
Ο Μλάντιτς πέθανε σε ηλικία 84 ετών ενώ εξέτιε στη Χάγη ποινή ισόβιας κάθειρξης. Είχε καταδικαστεί από το διεθνές δικαστήριο για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου, μεταξύ άλλων για τον ρόλο του στη σφαγή της Σρεμπρένιτσα και στην πολιορκία του Σαράγεβο. Για ένα σημαντικό τμήμα, ωστόσο, της σερβικής κοινωνίας και των Σέρβων της Βοσνίας εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως στρατιωτικός ηγέτης και εθνικός ήρωας — γεγονός που αποτυπώθηκε στις σημερινές εικόνες από το Βελιγράδι.
Η ΕΕ προειδοποίησε – Το Βελιγράδι προχώρησε
Η τελετή είχε αποκτήσει έντονη πολιτική διάσταση ήδη πριν πραγματοποιηθεί.
Η Επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ Μάρτα Κος είχε προειδοποιήσει ότι ο τρόπος με τον οποίο η Σερβία θα χειριζόταν την κηδεία αποτελούσε ένα «πολύ σημαντικό τεστ» για την ευρωπαϊκή της πορεία. Οι Βρυξέλλες είχαν καταστήσει σαφές ότι η δημόσια εξύμνηση καταδικασμένων για εγκλήματα πολέμου είναι ασύμβατη με τις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αξίες και με την πορεία μιας υποψήφιας προς ένταξη χώρας.
Το Βελιγράδι, όμως, δεν ακολούθησε τις ευρωπαϊκές υποδείξεις.
Η σορός του Μλάντιτς είχε μεταφερθεί από τη Χάγη στη Σερβία με κυβερνητικό αεροσκάφος, ενώ κατά την άφιξή της υπήρξε στρατιωτική παρουσία. Η αντίδραση της Μάρτα Κος ήταν άμεση: ακύρωσε την προγραμματισμένη επίσκεψή της στη Σερβία, δηλώνοντας ότι η εξύμνηση γύρω από τον θάνατο του Μλάντιτς δεν συμβιβάζεται με τις αξίες πάνω στις οποίες στηρίζεται η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας.
Στρατιωτική παρουσία και πολιτικά στελέχη στην κηδεία
Παρά τις αρχικές πληροφορίες ότι η κηδεία θα πραγματοποιούνταν χωρίς συμμετοχή εν ενεργεία κρατικών αξιωματούχων και χωρίς επίσημες στρατιωτικές τιμές, η εικόνα που τελικά καταγράφηκε ήταν διαφορετική.
Σέρβοι στρατιώτες μετέφεραν το φέρετρο, στρατιωτική μπάντα συνόδευσε την τελετή και υπήρξαν στρατιωτικές τιμές κατά την ταφή. Στο φέρετρο βρίσκονταν το χαρακτηριστικό στρατιωτικό πηλήκιο και το ξίφος του Μλάντιτς.
Παρόντες ήταν επίσης ο υπουργός Άμυνας Μπράτισλαβ Γκάσιτς, ο υπουργός Δικαιοσύνης Νέναντ Βούιτς, καθώς και ο Ντανίλο Βούτσιτς, γιος του προέδρου της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Ο ίδιος ο Σέρβος πρόεδρος δεν παρέστη.
Της εξοδίου ακολουθίας προεξήρχε ο Πατριάρχης Σερβίας Πορφύριος, ενώ η τελετή μεταδόθηκε ζωντανά από φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης.
Η σερβική κοινωνία έστειλε το δικό της μήνυμα
Πέρα όμως από τις κινήσεις της κυβέρνησης, οι εικόνες των χιλιάδων πολιτών στους δρόμους του Βελιγραδίου έχουν τη δική τους πολιτική σημασία.
Σερβικές σημαίες, φωτογραφίες του Μλάντιτς, βετεράνοι πολέμου και πολίτες κάθε ηλικίας συνέθεσαν την εικόνα ενός λαϊκού προσκυνήματος, αποδεικνύοντας ότι, παρά την καταδίκη του από τη διεθνή δικαιοσύνη, η προσωπικότητά του εξακολουθεί να διχάζει βαθιά τα Βαλκάνια και να διαθέτει ισχυρό συμβολισμό για μέρος του σερβικού πληθυσμού.
Το γεγονός αυτό είχε ήδη φανεί τις προηγούμενες ημέρες, με πανό και δημόσιες εκδηλώσεις μνήμης στη Σερβία και στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας.
Από την άλλη πλευρά, οι εικόνες του Βελιγραδίου προκάλεσαν οργή στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και ιδιαίτερα μεταξύ οικογενειών θυμάτων του πολέμου. Η Βοσνία αποφάσισε μάλιστα να αποσύρει το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού της πρεσβείας της στο Βελιγράδι, διαμαρτυρόμενη για τον τρόπο με τον οποίο η Σερβία χειρίστηκε την κηδεία.
Βούτσιτς απέναντι στις Βρυξέλλες
Η υπόθεση εξελίσσεται πλέον σε μία ακόμη δοκιμασία των σχέσεων μεταξύ Σερβίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς απέρριψε τις επικρίσεις της Μάρτα Κος, ενώ το Βελιγράδι δεν υπαναχώρησε παρά τις σαφείς προειδοποιήσεις ότι η υπόθεση θα μπορούσε να επηρεάσει την ενταξιακή διαδικασία της χώρας.
Η ΕΕ επιμένει ότι η συμφιλίωση, η αποδοχή των αποφάσεων της διεθνούς δικαιοσύνης και η αποφυγή εξύμνησης προσώπων που έχουν καταδικαστεί για εγκλήματα πολέμου αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής πορείας των Δυτικών Βαλκανίων.
Η Σερβία, από την πλευρά της, έδειξε στην πράξη ότι δεν ήταν διατεθειμένη να εμποδίσει το δημόσιο προσκύνημα στον Μλάντιτς προκειμένου να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των Βρυξελλών.
Και οι σημερινές εικόνες από το Βελιγράδι δείχνουν ότι η υπόθεση δεν αφορά μόνο την κυβέρνηση Βούτσιτς.
Αφορά μια πολύ βαθύτερη συζήτηση μέσα στη σερβική κοινωνία για τον πόλεμο της δεκαετίας του 1990, τη συλλογική μνήμη και τον τρόπο με τον οποίο οι Σέρβοι αντιμετωπίζουν σήμερα μία από τις πλέον αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της νεότερης ιστορίας τους.
newsroom
Δημοσίευση σχολίου