Υψηλού συμβολισμού επίσκεψη του Αμερικανού ΥΠΕΞ στην Αθήνα – Ύμνος στην αρχαία Ελλάδα, στις αξίες του δυτικού πολιτισμού και στην εθνική ισχύ – Στο επίκεντρο των επαφών του άμυνα, ενέργεια, ασφάλεια και ο στρατηγικός ρόλος της Ελλάδας
Δεν ήταν τυχαία η επιλογή της Πνύκας. Και σίγουρα δεν ήταν μια ακόμη τυπική ομιλία ενός Αμερικανού αξιωματούχου στην Αθήνα.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, επέλεξε έναν από τους πλέον συμβολικούς τόπους της παγκόσμιας πολιτικής ιστορίας για να μιλήσει όχι μόνο για την Ελλάδα και τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, αλλά για κάτι πολύ μεγαλύτερο: το μέλλον της ίδιας της Δύσης.
Με την Ακρόπολη και τον Παρθενώνα στο φόντο, από τον χώρο όπου συνεδρίαζε η Εκκλησία του Δήμου της αρχαίας Αθήνας, ο Ρούμπιο επιχείρησε να ενώσει δύο κόσμους που απέχουν χιλιάδες χρόνια μεταξύ τους: την αρχαία Ελλάδα και τη σημερινή Αμερική.
Και το μήνυμά του ήταν ξεκάθαρο: η Δύση, εάν θέλει να παραμείνει ισχυρή, πρέπει να ξαναβρεί τις ρίζες της.
«Οι Έλληνες μας χάρισαν την Ιστορία»
Ο Ρούμπιο απέδωσε ιδιαίτερη τιμή στην ελληνική παρακαταθήκη, με την ΕΡΤ να συνοψίζει χαρακτηριστικά την αναφορά του με τη φράση «Οι Έλληνες μας χάρισαν την Ιστορία»
Στην ομιλία του αναφέρθηκε στις αξίες που, κατά την άποψή του, γεννήθηκαν ή βρήκαν την πρώτη ολοκληρωμένη έκφρασή τους στην αρχαία Ελλάδα και στη συνέχεια σφράγισαν ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.
Μίλησε για ηρωισμό, τιμή, καθήκον, περιέργεια, θάρρος και φιλοδοξία. Για την επιθυμία του ανθρώπου να εξερευνήσει, να δημιουργήσει, να ανακαλύψει και να ξεπεράσει τα όριά του.
Και από την Πνύκα χάραξε μια νοητή γραμμή που ξεκινά από την Αθήνα, περνά από τη Ρώμη και τη χριστιανική παράδοση και φτάνει μέχρι τη δημιουργία της Αμερικανικής Δημοκρατίας.
Για τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, αυτή είναι η ιστορική αλυσίδα πάνω στην οποία οικοδομήθηκε ο δυτικός πολιτισμός.
Η Δύση βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι
Η ομιλία, όμως, δεν ήταν ένα μάθημα αρχαίας ιστορίας.
Ο Ρούμπιο χρησιμοποίησε την Ελλάδα για να μιλήσει για το σήμερα.
Υποστήριξε ότι η Δύση βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής και ότι μεγάλο μέρος της έχει απομακρυνθεί από τις αξίες που κάποτε αποτέλεσαν την κινητήρια δύναμή της. Κάλεσε Ευρωπαίους και Αμερικανούς σε μια ουσιαστική «αναγέννηση του δυτικού πνεύματος» και στην από κοινού αντιμετώπιση της νέας εποχής ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων.
Ίσως, μάλιστα, αυτό να ήταν και το βαθύτερο νόημα της επιλογής της Πνύκας.
Ο Ρούμπιο δεν ήρθε στην Αθήνα απλώς για να πει ότι η Ελλάδα είναι η γενέτειρα της Δημοκρατίας — μια φράση που έχουμε ακούσει εκατοντάδες φορές από ξένους ηγέτες.
Πήγε ένα βήμα παραπέρα.
Παρουσίασε την αρχαία Ελλάδα ως πνευματικό θεμέλιο ενός πολιτισμού που, κατά την άποψή του, πρέπει σήμερα να ξαναβρεί αυτοπεποίθηση.
Πατρίδα και εθνικό συμφέρον χωρίς ενοχές
Ιδιαίτερο πολιτικό βάρος είχαν και οι αναφορές του στην έννοια του έθνους.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι η πίστη και η αφοσίωση ενός λαού στην πατρίδα του δεν αποτελούν εγωισμό και συνέδεσε ευθέως αυτή την αντίληψη με το δόγμα «America First» της κυβέρνησης Τραμπ.
Το μήνυμα ήταν σαφές: τα κράτη μπορούν να συνεργάζονται, να δημιουργούν συμμαχίες και να αντιμετωπίζουν από κοινού τις μεγάλες προκλήσεις, χωρίς όμως να εγκαταλείπουν το εθνικό τους συμφέρον.
Ο Ρούμπιο παρουσίασε μια Δύση που, κατά τη δική του θεώρηση, δεν χρειάζεται να απολογείται για την ιστορία και την ισχύ της, αλλά να ξαναβρεί την αυτοπεποίθησή της.
Πρόκειται για μια πολιτική αντίληψη που βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Τραμπ και διαφοροποιείται αισθητά από μεγάλο μέρος της πολιτικής γλώσσας που κυριάρχησε τις προηγούμενες δεκαετίες στην Ευρώπη.
Και η Ελλάδα στο κέντρο μιας νέας γεωπολιτικής πραγματικότητας
Η παρουσία του Ρούμπιο στην Αθήνα, βέβαια, δεν περιορίστηκε στους συμβολισμούς.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται στο πλαίσιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ, με ένα ιδιαίτερα βαρύ τραπέζι θεμάτων: άμυνα, ενέργεια, ασφάλεια, ναυτιλία, τεχνολογία, επενδύσεις και εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο
Ο Ρούμπιο χαρακτήρισε την Ελλάδα ισχυρό σύμμαχο και «πηγή σταθερότητας σε έναν ασταθή κόσμο», υπογραμμίζοντας τη σημασία που αποκτά η χώρα για την Ουάσιγκτον μέσα σε ένα περιβάλλον πολέμων και γεωπολιτικών ανακατατάξεων.
Στο αμυντικό πεδίο υπάρχει το ελληνικό πρόγραμμα των F-35, η αναβάθμιση των F-16 και η ευρύτερη στρατιωτική συνεργασία. Παράλληλα, παρουσία Ρούμπιο και Νίκου Δένδια υπεγράφη Επιστολή Προθέσεων για συνεργασία των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα.
Στην ενέργεια, η Ελλάδα αποκτά ολοένα μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την Ουάσιγκτον ως πύλη αμερικανικού LNG προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη, ενώ στο ευρύτερο γεωπολιτικό παζλ μπαίνουν οι αμερικανικές ενεργειακές επενδύσεις και η συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ–ΗΠΑ.
Παράλληλα, οι δύο χώρες ανακοίνωσαν ενίσχυση της συνεργασίας τους στην ασφάλεια και στην ανταλλαγή πληροφοριών για την αντιμετώπιση απειλών.
Η Πνύκα δεν επιλέχθηκε για το φωτογραφικό φόντο
Αυτό είναι ίσως το στοιχείο που αξίζει περισσότερο να κρατήσουμε από τη σημερινή επίσκεψη.
Η Ελλάδα χρησιμοποιήθηκε από τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας όχι απλώς ως ένας ακόμη σύμμαχος του ΝΑΤΟ, αλλά ως σημείο αναφοράς για την ιστορική ταυτότητα της Δύσης.
Ο συμβολισμός είναι ισχυρός.
Από τον τόπο όπου πριν από περίπου δυόμισι χιλιάδες χρόνια οι Αθηναίοι πολίτες συγκεντρώνονταν για να αποφασίσουν για τα κοινά, ένας Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών επέλεξε να μιλήσει για την ανάγκη η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες να θυμηθούν ποιοι είναι, από πού προέρχονται και ποιες αξίες θέλουν να υπερασπιστούν.
Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι Αθήνα και Ουάσιγκτον ταυτίζονται σε όλα ούτε ότι οι θερμές διατυπώσεις καταργούν τις διαφορετικές επιδιώξεις των δύο χωρών. Οι διεθνείς σχέσεις κρίνονται τελικά από συμφέροντα και αποτελέσματα, όχι από ωραίες ομιλίες.
Όμως η εικόνα έχει τη δική της σημασία:
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, στην καρδιά μιας ταραγμένης διεθνούς περιόδου, επέλεξε την Αθήνα για να παρουσιάσει τη δική του αντίληψη για το μέλλον του δυτικού κόσμου.
Και επέλεξε την Πνύκα για να θυμίσει ότι, πολύ πριν η Δύση αποκτήσει τη σημερινή της μορφή, κάποια από τα θεμέλιά της είχαν ήδη τεθεί εδώ. Στην Ελλάδα.
newsroom
Δημοσίευση σχολίου