Ο πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου Μάικλ Ρούμπιν ασκεί έντονη κριτική στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, υποστηρίζοντας ότι θίγει τα θαλάσσια δικαιώματα ελληνικών νησιών. Παράλληλα, αποδίδει ευθύνες στη δυτική διπλωματία για την ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στην ανατολική Λιβύη.
Μια παρέμβαση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα πραγματοποίησε στις 23 Οκτωβρίου 2026 ο Αμερικανός αναλυτής Μάικλ Ρούμπιν (Michael Rubin), πρώην αξιωματούχος του αμερικανικού Πενταγώνου, με άρθρο του στο Middle East Forum.
Ο Ρούμπιν εξετάζει την ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στη Λιβύη και επικρίνει τόσο την Άγκυρα όσο και την πολιτική που ακολούθησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Η ανάλυσή του παρουσιάζει ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον, καθώς αμφισβητεί ευθέως το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Τα δεδομένα: Το μνημόνιο του 2019 και οι ελληνικές αντιδράσεις
Στις 27 Νοεμβρίου 2019, η Τουρκία και η τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης υπέγραψαν μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης.
Η Ελλάδα απέρριψε τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι παραγνωρίζει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος της.
Το 2020 η Αθήνα υπέγραψε συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο, ενισχύοντας τη διπλωματική και νομική της θέση στην περιοχή.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ωστόσο, εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο σοβαρής διεθνούς αντιπαράθεσης.
Τι υποστηρίζει ο Μάικλ Ρούμπιν
Ο Αμερικανός αναλυτής χαρακτηρίζει τη συμφωνία έκφραση του τουρκικού επεκτατισμού.
Κατά την εκτίμησή του, η θαλάσσια οριοθέτηση που προωθεί η Άγκυρα παραβλέπει τα δικαιώματα της Ρόδου, της Καρπάθου και της Κρήτης.
Πρόκειται για θέση που συγκλίνει με τη βασική ελληνική επιχειρηματολογία.
Ο Ρούμπιν υποστηρίζει επίσης ότι η Τουρκία εκμεταλλεύτηκε την πολιτική διαίρεση της Λιβύης για να ενισχύσει τη γεωπολιτική της παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτές είναι οι εκτιμήσεις του αναλυτή και όχι επίσημες θέσεις της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η αναφερόμενη αλλαγή στάσης της λιβυκής Βουλής
Στο άρθρο του, ο Ρούμπιν αναφέρει ότι στις 20 Οκτωβρίου 2026 η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, που εδρεύει στην ανατολική χώρα, επικύρωσε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, μεταβάλλοντας την προηγούμενη αρνητική στάση της.
Η συγκεκριμένη πληροφορία προέρχεται από το άρθρο του Ρούμπιν και χρειάζεται ανεξάρτητη επιβεβαίωση από επίσημες λιβυκές ή άλλες αξιόπιστες πηγές.
Εφόσον επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για σημαντική πολιτική εξέλιξη, καθώς η ανατολική Λιβύη, υπό την επιρροή του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, είχε προηγουμένως αντιταχθεί στη συμφωνία.
Ο ίδιος ο Ρούμπιν θεωρεί ότι μια τέτοια μεταβολή δεν καθιστά το μνημόνιο νομικά ισχυρότερο έναντι των δικαιωμάτων τρίτων κρατών.
Η κριτική του προς ΗΠΑ και Ευρώπη
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα του Ρούμπιν είναι ότι η Δύση υποτίμησε τη σημασία της ανατολικής Λιβύης.
Κατά την άποψή του, η Ουάσιγκτον και πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επικεντρώθηκαν υπερβολικά στην κυβέρνηση της Τρίπολης, αφήνοντας περιθώριο στην Τουρκία να αναπτύξει σχέσεις με την πλευρά της Βεγγάζης.
Ο αναλυτής αξιολογεί θετικά την ανάπτυξη ελληνικής και ιταλικής προξενικής παρουσίας στη Βεγγάζη.
Παράλληλα, προτείνει τη διεξαγωγή νέων εκλογών στη Λιβύη και την επανεξέταση του τουρκολιβυκού μνημονίου από μια νέα νομοθετική αρχή.
Πρόκειται για πολιτικές προτάσεις του ίδιου και όχι για αποφάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Δημοσιογραφικό σχόλιο: Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα;
Η ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή αναδεικνύει ότι η αντίθεση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν περιορίζεται στην ελληνική διπλωματία.
Υπάρχουν και στην Ουάσιγκτον αναλυτές που αμφισβητούν τη νομιμότητα της τουρκικής στρατηγικής και θεωρούν ότι η Δύση επέτρεψε στην Άγκυρα να αποκτήσει πρόσθετα ερείσματα στη Λιβύη.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι έχει μεταβληθεί η επίσημη αμερικανική πολιτική.
Το ερώτημα για την κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι κατά πόσο αξιοποιεί συστηματικά τέτοιες παρεμβάσεις για να ενισχύσει τις ελληνικές διπλωματικές θέσεις.
Η Ελλάδα έχει επενδύσει σημαντικά στις σχέσεις της με τις ΗΠΑ, στις ευρωπαϊκές συνεργασίες και στην ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η αποτελεσματικότητα αυτών των επιλογών πρέπει να αξιολογείται και από τη δυνατότητα της χώρας να προστατεύει τα κυριαρχικά της δικαιώματα και να αποτρέπει τη δημιουργία δυσμενών τετελεσμένων.
Η τουρκική διπλωματία επιδιώκει σταθερά να διευρύνει την επιρροή της στη Λιβύη. Η Αθήνα οφείλει να διατηρεί ενεργή παρουσία και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες σε συνεργασία με την Αίγυπτο, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το ουσιαστικό συμπέρασμα είναι ότι η προάσπιση των ελληνικών συμφερόντων δεν εξασφαλίζεται μόνο με την επίκληση του Διεθνούς Δικαίου. Χρειάζεται συνεχής διπλωματική προσπάθεια, συγκεκριμένη στρατηγική και πολιτική αποφασιστικότητα.
Βασική πηγή: Michael Rubin, «Eastern Libya’s Pro-Turkish Tilt Is Wrong but Was Avoidable. U.S. Passivity Has a Cost», Middle East Forum, 23 Οκτωβρίου 2026.
newsroom
إرسال تعليق