Του Θεόδωρου Χαρανίδη,
εκπαιδευτικού, Προέδρου της ΠΟΠΣΜ, μέλος της ΕΔΗΠΗΤ.
Ο κόσμος αλλάζει και οι μεγάλες δυνάμεις διεκδικούν ξανά τον πρώτο λόγο στη διαμόρφωση των διεθνών ισορροπιών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα βρίσκονται στο επίκεντρο μιας γεωπολιτικής αναμέτρησης που θυμίζει, σε αρκετά σημεία, τις εποχές κατά τις οποίες η τύχη ολόκληρων λαών καθοριζόταν από τις αποφάσεις λίγων ισχυρών ηγετών.
Η σύγκριση με τη Γιάλτα του 1945 δεν είναι τυχαία. Τότε, Ρούσβελτ, Τσόρτσιλ και Στάλιν συναντήθηκαν για να συζητήσουν τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων. Σήμερα, ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ εκπροσωπούν τρεις δυνάμεις που διαθέτουν τα μέσα να επηρεάσουν καθοριστικά το μέλλον του πλανήτη.
Μόνο που η νέα εποχή δεν χρειάζεται απαραίτητα μια υπογεγραμμένη συμφωνία για να διαμορφώσει σφαίρες επιρροής. Αρκούν οι οικονομικές εξαρτήσεις, η στρατιωτική ισχύς, ο έλεγχος της ενέργειας και της τεχνολογίας, αλλά και η δυνατότητα επιβολής πολιτικών αποφάσεων σε μικρότερα κράτη.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία της. Η Μόσχα απαιτεί να αναγνωριστεί ο ρόλος της στον ευρωπαϊκό και ευρασιατικό χώρο, ενώ το Πεκίνο διεκδικεί πλέον θέση ισότιμου συνομιλητή σε κάθε μεγάλη διεθνή υπόθεση.
Και μέσα σε όλα αυτά, η Ευρώπη δείχνει να χάνει συνεχώς έδαφος.
Μια Ευρωπαϊκή Ένωση με τεράστια οικονομική δύναμη, αλλά χωρίς ενιαία εξωτερική πολιτική και ουσιαστική στρατηγική αυτονομία, κινδυνεύει να μετατραπεί από πρωταγωνιστή σε θεατή των εξελίξεων. Η εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ζητήματα άμυνας και ασφάλειας περιορίζει ακόμη περισσότερο τα περιθώρια ανεξάρτητων αποφάσεων.
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές δεν αποτελούν μια μακρινή γεωπολιτική συζήτηση. Αφορούν άμεσα το Αιγαίο, την Κύπρο, την Ανατολική Μεσόγειο και τη θέση της χώρας στο νέο διεθνές περιβάλλον.
Όταν οι μεγάλες δυνάμεις αναζητούν ισορροπίες και συμβιβασμούς, τα συμφέροντα των μικρότερων κρατών δεν βρίσκονται πάντοτε στην πρώτη γραμμή των προτεραιοτήτων τους. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι οι διεθνείς συμμαχίες είναι απαραίτητες, αλλά δεν υποκαθιστούν την εθνική στρατηγική.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα Γιάλτα. Είναι εάν η Ευρώπη και ιδιαίτερα η Ελλάδα έχουν αντιληφθεί εγκαίρως το μέγεθος των αλλαγών.
Γιατί σε έναν κόσμο όπου οι ισχυροί επανακαθορίζουν τις μεταξύ τους ισορροπίες, εκείνοι που δεν διαθέτουν ξεκάθαρη στρατηγική κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με αποφάσεις που θα έχουν ληφθεί χωρίς τη δική τους συμμετοχή.

إرسال تعليق